مىشود . دَوامُ الذِّكرِ يُنيرُ القَلبَ وَ الفِكرَ . « 1 » مداومت بر ذكر ، دل و انديشه را نورانى مىكند . مُداوَمَةُ الذِّكرِ قوتُ الأَرواحِ و مِفتاحُ الصَّلاحِ . « 2 » دوام ذكر ، خوراك جان‌ها و كليد درستى است . دسته سوم ، احاديثى كه معرفت خدا و انس با خدا و محبّت او را ثمره ياد خدا مىدانند ؛ مانند آنچه از پيامبر صلى اللّه عليه و آله نقل شده است : مَن أكثَرَ ذِكرَ اللّهِ عز و جل أَحَبَّهُ اللّهُ . « 3 » هر كس خدا را فراوان ياد كند ، خداوند [ نيز ] او را دوست خواهد داشت . و امام على عليه السلام فرموده است : الذِّكرُ مِفتاحُ الأُنسِ . « 4 » ذكر ، كليد انس است . بنا بر اين ، ياد خدا در گام اوّل سلوك ، آينه دل را از زنگارهاى اخلاق و اعمال ناشايست ، پاك مىكند و در گام دوم ، با نورانى ساختنِ آن ، زمينه را براىانعكاس معارف شهودى در آن و دستيابى به معرفت و محبّت خدا ، فراهم مىسازد . با عنايت به آثار و بركات ياد خدا و نقش كليدىِ آن در سازندگى انسان و جامعه توحيدى است كه در جاىْ جاىِ قرآن كريم و احاديث اسلامى ، بر كثرت ذكر ، بلكه تداوم آن ، تأكيد شده است : " يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اذْكُرُوا اللَّهَ ذِكْراً كَثِيراً . « 5 »

--> ( 1 ) . غرر الحكم : ح 5144 . ( 2 ) . غرر الحكم : ح 9832 . ( 3 ) . الكافى : ج 2 ص 500 ح 3 ، الزهد ، حسين بن سعيد : ص 55 ح 148 ، بحار الأنوار : ج 93 ص 160 ح 39 . ( 4 ) . غرر الحكم : ح 541 ، عيون الحكم والمواعظ : ص 40 ح 886 . ( 5 ) . احزاب : آيه 41 .